નવજીવન ન્યૂઝ.ઈસ્લામાબાદઃ 18 જૂને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જેટલું લંચ લીધું હતું તેટલું કોઈ પણ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ પાકિસ્તાનના કોઈ પણ આર્મી ચીફ સાથે કર્યું નથી. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે કેબિનેટ રૂમના બંધ રૂમમાં પાકિસ્તાનના ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર માટે હાઇ-પ્રોફાઇલ લંચનું આયોજન કર્યું હતું. આ દરમિયાન થયેલી વાતચીત અત્યંત ગુપ્ત હતી. પાકિસ્તાની અખબાર ડોન અનુસાર, આ લંચ દરમિયાન પાકિસ્તાન તરફથી ફક્ત ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીર અને પાકિસ્તાનના ટોચના ગુપ્તચર અધિકારી લેફ્ટનન્ટ જનરલ અસીમ મલિક હાજર હતા. તેમની સાથે કોઈ પાકિસ્તાની અધિકારી, રાજદૂત કે કોઈ સરકારી પ્રતિનિધિ હાજર નહોતા. જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે યુએસ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો અને મધ્ય પૂર્વ બાબતોના ખાસ પ્રતિનિધિ સ્ટીવ વિટકોફ હાજર હતા. એટલે કે, અમેરિકા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે આટલી ચોખ્ખી રીતે લશ્કરી વાતચીત પહેલા ક્યારેય થઈ નથી.
ડોને સૂત્રોને ટાંકીને જણાવ્યું છે કે આ બેઠકમાં કોઈ નિર્ણય લેવા કરતાં માહિતી એકત્રિત કરવા પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ કઈ માહિતી? તે જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. ડોને લખ્યું છે કે “જોકે શરૂઆતમાં બેઠક એક કલાક માટે નક્કી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ બેઠક બે કલાકથી વધુ ચાલી હતી, પરંતુ શું ચર્ચા થઈ તે જાણી શકાયું નથી.” જોકે, પાકિસ્તાન આર્મીના મીડિયા વિંગ ઇન્ટર-સર્વિસિસ પબ્લિક રિલેશન્સ (ISPR) એ એક નિવેદનમાં કહ્યું છે કે “આ લંચ પ્રોગ્રામ બંને દેશો વચ્ચે એક દુર્લભ નિખાલસતા અને જોડાણ દર્શાવે છે.” આ દરમિયાન, તાજેતરના ભારત-પાકિસ્તાન સંઘર્ષ, ક્રિપ્ટોકરન્સીમાં ઇસ્લામાબાદની રુચિ, દુર્લભ ખનિજોની ઓફર અને કૃત્રિમ બુદ્ધિત્તા પર સહયોગની શક્યતાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, ISPR એ કહ્યું છે કે ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચેના વર્તમાન સંઘર્ષ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ટ્રમ્પ-અસીમ મુનીરની વાતચીત શું સૂચવે છે?
ડોને તેના અહેવાલમાં કહ્યું છે કે ટ્રમ્પે શાહબાઝ શરીફને ફોન પણ કર્યો ન હતો, પરંતુ અસીમ મુનીર સાથે અસાધારણ લંચ કર્યું હતું, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ એ છે કે અમેરિકા પાકિસ્તાન સાથેની વાતચીતમાં રાજકીય નેતૃત્વને બાયપાસ કરીને લશ્કરી નેતૃત્વને સીધી રીતે પ્રાધાન્ય આપી રહ્યું છે, જે લોકશાહી દેશમાં ચિંતાજનક સંકેત છે. ટ્રમ્પ સાથે આવેલા યુએસ પ્રતિનિધિઓમાં સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો અને મધ્ય પૂર્વ બાબતોના ખાસ પ્રતિનિધિ સ્ટીવ વિટકોફનો સમાવેશ થાય છે, જેનો અર્થ એ છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ધ્યાન ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધ પર હતું. ટ્રમ્પે ખુલ્લેઆમ કહ્યું છે કે “પાકિસ્તાન ઈરાનને બીજા કોઈ કરતાં વધુ સારી રીતે સમજે છે.” ટ્રમ્પના નિવેદનથી ખબર પડે છે કે “અમેરિકા પાકિસ્તાનને સંભવિત બેકચેનલ અથવા પુલ તરીકે જોઈ રહ્યું છે.” અસીમ મુનીરે ઈરાન પર ટ્રમ્પ સાથે વાત કરી છે, જ્યારે પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલય ઈરાનની તરફેણમાં નિવેદનો આપી રહ્યા છે, જે પાકિસ્તાનના બેવડા ધોરણો દર્શાવે છે.
પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ મંત્રી ડૉ. શિરીન મજારીએ ટિપ્પણી કરી છે કે “કોઈપણ લોકશાહી દેશ તેના નાગરિક નેતૃત્વને બીજા દેશ સાથે સહયોગ કરવા માટે મોકલે છે… પરંતુ પાકિસ્તાને વિપરીત સંકેત આપ્યો છે, આ પાકિસ્તાનના લોકશાહી માટે ગંભીર સંકેત છે.” વરિષ્ઠ પાકિસ્તાની પત્રકાર બાકીર સજ્જાદે લખ્યું છે કે “સરળતા અને પ્રતીકવાદ હોવા છતાં, સૂત્રોએ ડોનને જણાવ્યું હતું કે બેઠક નિર્ણાયક કરતાં વધુ શોધખોળપૂર્ણ હતી. વાટાઘાટો પ્રતિબદ્ધતાઓ વિશે ઓછી અને પરિસ્થિતિની તપાસ વિશે વધુ હતી.” આ ઉપરાંત, અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે અસીમ મુનીરે ટ્રમ્પ સમક્ષ પોતાનો ડર વ્યક્ત કર્યો છે કે જે રીતે ઇઝરાયલે ઈરાનના પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલો કર્યો છે, તે જ રીતે ભારત પણ પાકિસ્તાન પર હુમલો કરી શકે છે, અને તેમણે તેના વિશે ચર્ચા કરી છે. એટલે કે, પાકિસ્તાની ફિલ્ડ માર્શલે પોતાનો ડર દર્શાવ્યો છે.
‘અમેરિકા મફત લંચ આપતું નથી’
બાકીર સજ્જાદે લખ્યું છે કે ટ્રમ્પ અને મુનીર વચ્ચેના લંચથી નવી દિલ્હીની ચિંતા વધી ગઈ છે. તેને ભારત-અમેરિકા સંબંધો માટે આંચકો માનવામાં આવી રહ્યો છે. મોદીએ વ્યસ્ત શિડ્યુલને ટાંકીને ટ્રમ્પના અમેરિકા આવવાના આમંત્રણને નકારી કાઢ્યું છે, જે ભારત-અમેરિકા સંબંધો વિશે ચાલી રહેલી અટકળોને બળ આપે છે. ડોને લખ્યું છે કે પરંતુ ટ્રમ્પ માટે, મુનીર સાથેનું લંચ વ્યૂહાત્મક હતું. ઇઝરાયલે ઈરાની પરમાણુ સુવિધાઓ પર હુમલો કર્યો છે અને અમેરિકા ઇઝરાયલનું ભાગીદાર છે. અમેરિકાએ ગલ્ફમાં તેની સેના, ફાઇટર જેટ તૈનાત કર્યા છે, તેથી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ગુપ્ત માહિતીની ઊંડાઈ ધરાવતા ભાગીદારની શોધમાં હતા. તેમના મતે, પાકિસ્તાન આ બાબતમાં ફિટ બેસે છે. ટ્રમ્પે પત્રકારોને કહ્યું, “તેઓ (પાકિસ્તાની સેના) ઈરાનને ખૂબ સારી રીતે જાણે છે, બીજા કોઈ કરતાં વધુ સારી રીતે,” આ તરફ ઈશારો કરતા.
ઈસ્લામાબાદ એર યુનિવર્સિટીના ડીન ડૉ. આદિલ સુલ્તાને ડોનને જણાવ્યું હતું કે “વ્હાઇટ હાઉસમાં કોઈ મફત લંચ નથી.” આ નિવેદન પાકિસ્તાનની સ્થિતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પાકિસ્તાનને ફરી એકવાર “ફ્રન્ટલાઈન સ્ટેટ” બનાવવા માંગે છે. ૧૯૮૦ના દાયકાથી અમેરિકા વારંવાર પાકિસ્તાનનો આ રીતે ઉપયોગ કરતું આવ્યું છે અને તે ફરીથી આવું કરે તેવી શક્યતા છે.
પાકિસ્તાન સાથે અમેરિકાના ઘટી રહેલા અંતરે કેમ ભારતની ચિંતા વધારી છે તેની વાત કરીએ તો દુનિયાના સૌથી મોટા લોકતંતંર ભાતે લાંબા સમય સુધી પોતાને ચિનની વિરુદ્ધ એક ગઢ, વેપાર અને ગુપ્ત ભાગીદારીના વિસ્તાર સાથે અમેરિકા માટે વધુ વિશ્વનીય ભાગીદારના રૂપમાં પોતાને સ્થાપિત કર્યું છે. તેનાથી ઊલટું પાકિસ્તાન આતંકવાદીઓને આશરો આપવા અને નાગરિક શાસનને કમજોર કરવાવાળા દેશના રૂપે સામે આવ્યું છે. થોડાક વર્ષો પહેલા આ જ ટ્રંપે ખુદ પાકિસ્તાન પર જુઠાણું અને દગા સિવાય કશું જ નહીં આપવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. બાઈડેને તો તેને દુનિયાના સૌથી ખતરનાક દેશોમાંથી એક કહ્યું હતું અને ચાર વર્ષના કાર્યકાળમાં પાકિસ્તાની નેતૃત્વ સાથે ફોન પર વાત પણ કરી ન હતી અને આજે સીધું ડિનર? એ પણ ફ્રી?
 |  |  |  |
