Supreme court on Online Gaming Betting Ban: સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં તમિલનાડુ અને કર્ણાટકના એવા કાયદાઓને બંધારણીય રીતે માન્ય ઠેરવ્યા છે, જે ઓનલાઈન ગેમ્સ પર સટ્ટાબાજી અને દાવ લગાવવાની પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રાજ્ય સરકારોને સટ્ટાબાજી અને જુગારને નિયંત્રિત કરવા અથવા તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે કાયદા બનાવવાનો અધિકાર છે, ભલે તે પ્રવૃત્તિ કોઈ કૌશલ્ય આધારિત રમત સાથે જોડાયેલી હોય.
જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે પોતાના ચુકાદામાં જણાવ્યું કે બંધારણની સાતમી અનુસૂચિની રાજ્ય યાદીની એન્ટ્રી 34 હેઠળ રાજ્ય સરકારોને “સટ્ટાબાજી અને જુગાર” અંગે કાયદા બનાવવાની સત્તા આપવામાં આવી છે. કોર્ટે કહ્યું કે કૌશલ્ય આધારિત રમતોને મળતી બંધારણીય સુરક્ષા, આવી રમતો પર લગાવવામાં આવતા દાવ અથવા સટ્ટાબાજી સુધી વિસ્તરતી નથી.
કોર્ટે ઓનલાઈન ગેમિંગ કંપનીઓની એ દલીલ પણ ફગાવી દીધી કે આવા કાયદા તેમના બંધારણીય અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે જ્યારે કોઈ વ્યવસાય સટ્ટાબાજી અને જુગાર સાથે જોડાયેલો હોય ત્યારે તેને બંધારણના અનુચ્છેદ 19(1)(g) હેઠળ મળતી સુરક્ષા ઉપલબ્ધ રહેતી નથી. એટલે કે ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી સાથે જોડાયેલા વ્યવસાયને મૂળભૂત અધિકારનો આધાર મળી શકતો નથી.
આ કેસ તમિલનાડુ ગેમિંગ અને પોલીસ કાયદા (સુધારા) અધિનિયમ 2021, તમિલનાડુ ઓનલાઈન જુગાર પ્રતિબંધ અને ઓનલાઈન ગેમિંગ નિયમન અધિનિયમ 2022/2023 તથા કર્ણાટક પોલીસ (સુધારા) અધિનિયમ 2021 સાથે સંબંધિત હતો. બંને રાજ્યોએ મોબાઈલ એપ્લિકેશન અને અન્ય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ મારફતે થતી ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી અને દાવ લગાવવાની પ્રવૃત્તિઓને નિયંત્રિત કરવા માટે પોતાના કાયદાઓમાં ફેરફાર કર્યા હતા.
અગાઉ મદ્રાસ હાઈકોર્ટ અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટે રમી અને પોકર જેવી રમતોને કૌશલ્ય આધારિત ગણાવી હતી અને જણાવ્યું હતું કે તેને “સટ્ટાબાજી અને જુગાર”ની વ્યાખ્યામાં સામેલ કરી શકાય નહીં. પરિણામે બંને હાઈકોર્ટે સંબંધિત કાયદાની કેટલીક જોગવાઈઓ રદ કરી હતી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ અભિગમને સંકુચિત અર્થઘટન ગણાવીને નકારી કાઢ્યો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં નોંધ્યું કે કોઈ રમત કૌશલ્ય આધારિત હોવાનો અર્થ એ નથી કે તેના પર થતી સટ્ટાબાજીને પણ કાનૂની સુરક્ષા મળી જાય. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે દાવ લગાવવાની કે સટ્ટાબાજીની પ્રવૃત્તિ શરૂ થાય છે ત્યારે મૂળ રમતની પ્રકૃતિ ગૌણ બની જાય છે. સટ્ટાબાજી અને જુગાર બંનેમાં અનિશ્ચિત પરિણામ પર નાણાં લગાવવામાં આવે છે અને તે લત, આર્થિક નુકસાન તથા અન્ય સામાજિક સમસ્યાઓને જન્મ આપી શકે છે.
કોર્ટે વધુમાં જણાવ્યું કે ડિજિટલ યુગમાં ઓનલાઈન સટ્ટાબાજી અને જુગારની અસર માત્ર વ્યક્તિગત ખેલાડીઓ પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ તે વ્યાપક સામાજિક હિતોને પણ અસર કરે છે. આથી રાજ્ય સરકારોને જાહેર હિત અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવાના હેતુસર આવી પ્રવૃત્તિઓમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો અધિકાર છે.
તમિલનાડુ સરકારે જસ્ટિસ કે. ચંદ્રુ સમિતિના અહેવાલનો આધાર લીધો હતો, જેમાં ઓનલાઈન ગેમિંગ સાથે જોડાયેલી સટ્ટાબાજીના કારણે થતા નુકસાન અંગેના તથ્ય આધારિત નિષ્કર્ષો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. કોર્ટે માન્યું કે આ કાયદાઓને પૂરતું તથ્યાત્મક સમર્થન પ્રાપ્ત છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે અંતિમ નિર્ણયમાં કહ્યું કે જો કૌશલ્ય આધારિત રમતો પર થતી સટ્ટાબાજી સમાજ અને જનકલ્યાણ માટે જોખમરૂપ બનતી હોય તો રાજ્ય સરકારોને તેને નિયંત્રિત કરવા અથવા તેના પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો અધિકાર છે. કોર્ટે ઓનલાઈન ગેમિંગની લત, આર્થિક સંકટ, આત્મહત્યા અને અન્ય સામાજિક નુકસાન જેવા મુદ્દાઓને પણ મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા છે. આ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટે મદ્રાસ હાઈકોર્ટ અને કર્ણાટક હાઈકોર્ટના અગાઉના ચુકાદાઓને રદ કરીને રાજ્ય સરકારોના કાયદાઓને માન્યતા આપી છે.
 |  |  |  |
