Go Gyanesh Go protest New Delhi Supreme Court CJI Election Commission: મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારની કરતૂતો સામે અરજીઓ પર સુનાવણી દરમિયાન સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટે મોટી ટિપ્પણી કરી છે. CJI સૂર્ય કાંત, જસ્ટિસ જૉયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી મહનાની બેંચે કહ્યું કે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોમાં જો સર્વસમ્મતિ નથી તો તેના પર સ્ટે લગાવી દેવાય. CJI એ કહ્યું કે ચૂંઠણી પંચને લઈને ન્યૂઝ પેપરની રિપોર્ટ 100 ટકા સાચી, આંશિક રૂપે યોગ્ય કે પુરી રીતે ખોટી હોઈ શકે છે. આજે ફક્ત રિપોર્ટના આધાર પર કોઈ અદાલત આદેશ પસાર કરી શકે નહીં. કોર્ટે ચૂંટણી પંચનો જવાબ સાંભળવો જોઈએ.
વાત એ છે કે, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી. CJI સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જ્યોમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનની બેન્ચે કહ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા ન હોય તો તેના પર રોક લગાવવાનો વિકલ્પ વિચારવામાં આવી શકે છે. જોકે, કોર્ટે હાલ CECને સસ્પેન્ડ કરવા અંગે કોઈ વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.
CJI સૂર્યકાંતે કહ્યું હતું કે કોર્ટને પ્રમાણિત માહિતી જોઈએ કે સંબંધિત નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હતા કે બહુમતીના આધારે કે પછી બહુમતી આધારે લેવાયા નહોતા. તેમણે કહ્યું હતું કે અદાલત ઘોડાની આગળ ગાડી મૂકી શકે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે માત્ર અખબારી અહેવાલના આધારે હાલમાં કોઈ આદેશ આપી શકાય નહીં. કોર્ટે કહ્યું હતું કે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો અંગેનો અખબારી અહેવાલ 100 ટકા સાચો, આંશિક રીતે સાચો અથવા સંપૂર્ણપણે ખોટો હોઈ શકે છે. તેથી પહેલા ચૂંટણી પંચનો જવાબ જાણવો જરૂરી છે. આ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ ચૂંટણી પંચ પાસેથી જવાબ માંગશે અને ત્યારબાદ સંબંધિત નિર્ણયોનું પરીક્ષણ કરશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે એમ પણ કહ્યું હતું કે જો તપાસમાં એવું સામે આવે કે સંબંધિત નિર્ણયો ન તો સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા અને ન તો બહુમતીના આધારે, તો તેના પર રોક લગાવવાનો વિકલ્પ હોઈ શકે છે. જોકે કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે તમામ નિર્ણયો એકતરફી રીતે લેવામાં આવ્યા હોવાનું અદાલત પોતાની રીતે નક્કી કરી શકે નહીં. આ રીતે જ્ઞાનેશ કુમાર મામલે સુનાવણીના મુખ્ય મુદ્દાઓમાં ચૂંટણી પંચને નોટિસ આપવી, માત્ર સમાચાર અહેવાલના આધારે આદેશ ન આપવો, ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોનું પરીક્ષણ કરવું, પ્રમાણિત પુરાવાની જરૂરિયાત અને હાલ CECને સસ્પેન્ડ કરવાનો ઇનકાર સામેલ છે. સુપ્રીમ કોર્ટે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને ચૂંટણી કમિશનરોને કાયદા દ્વારા આપવામાં આવેલી કાનૂની સુરક્ષાની માન્યતાની તપાસ કરવા અંગે પણ સહમતિ દર્શાવી છે. CEC દ્વારા ચૂંટણી પ્રક્રિયા સંબંધિત નિર્ણયો કથિત રીતે એકતરફી રીતે લેવામાં આવી રહ્યા હોવાના આક્ષેપોની પણ કોર્ટ તપાસ કરશે.
જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે હાલ એવો કોઈ વચગાળાનો આદેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે કે જેના આધારે CECને સર્વસંમતિ વિના કોઈ ચૂંટણી સંબંધિત નિર્ણય લેતા રોકી શકાય. કોર્ટે સંકેત આપ્યો હતો કે તે પહેલાં આ મામલે પ્રમાણિત અને વિશ્વસનીય માહિતી તેમજ સંબંધિત પક્ષોનો જવાબ મેળવવા માંગે છે. આ મામલે સામાજિક કાર્યકર રાકેશ કુમાર સિંહ અને વકીલ શૈલેન્દ્ર મણિ ત્રિપાઠીએ CEC જ્ઞાનેશ કુમાર સામે અરજીઓ દાખલ કરી છે. રાકેશ કુમાર સિંહ તરફથી વકીલ વિકાસ સિંહે જનપ્રતિનિધિત્વ કાયદાના મૂળ સ્વરૂપ અને 1993માં કરવામાં આવેલા ફેરફારોની કલમ 10(2) અને 10(3)નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
વિકાસ સિંહે દલીલ કરી હતી કે 2023માં સુપ્રીમ કોર્ટે પસંદગી સમિતિમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશનો સમાવેશ કરીને સંતુલન જાળવવાની વાત કરી હતી. જોકે, સરકાર દ્વારા કાયદામાં ફેરફાર કરીને CJIને પસંદગી સમિતિમાંથી બહાર કરવામાં આવ્યા અને તેમની જગ્યાએ વડાપ્રધાન દ્વારા નામાંકિત મંત્રીને સામેલ કરવામાં આવ્યા હોવાની દલીલ કરવામાં આવી હતી. અરજદારો તરફથી એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે વર્તમાન સ્થિતિથી ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા અને નિષ્પક્ષતા પ્રભાવિત થઈ રહી છે અને સુપ્રીમ કોર્ટે આ અંગે વચગાળાના આદેશો આપવા જોઈએ. 2023ના કાયદા હેઠળ CECને આપવામાં આવેલી સુરક્ષા અંગે પણ અરજદારો તરફથી સવાલ ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.
વિકાસ સિંહે વધુમાં દલીલ કરી હતી કે કાયદા મુજબ ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો સર્વસંમતિથી અથવા બહુમતીના આધારે થવા જોઈએ. તેમના જણાવ્યા મુજબ, નવા કાયદાથી CECને વ્યાપક સત્તા અને નિવૃત્તિ બાદ પણ તપાસથી સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. આ સુરક્ષા અંગે પણ સુપ્રીમ કોર્ટ દ્વારા તપાસ કરવામાં આવશે.
 |  |  |  |
