મુખ્ય મુદ્દા:
- એશિયાના નોબલ પ્રાઈઝ ગણાતા પ્રતિષ્ઠિત રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડના ઇતિહાસમાં પ્રથમવાર કોઈ ભારતીય સંસ્થા ‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’ને સન્માન.
- સંસ્થાએ રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ અને ઉત્તરપ્રદેશના અંતરિયાળ ગામોમાં ૪ લાખથી વધુ દીકરીઓને શિક્ષણ અપાવ્યું.
- દિલ્હીની ચાલીમાં જન્મેલા અને લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સમાં ભણેલા સ્થાપક સફીના હુસૈનની પ્રેરણાદાયક ગાથા.
- ‘ડેવલપમેન્ટ ઇમ્પેક્ટ બોન્ડ’ જેવા નવીન મોડલથી શિક્ષણ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી.
કિરણ કાપૂરે (નવજીવન ન્યૂઝ.અમદાવાદ):
આ વર્ષે એશિયાના નોબલ પ્રાઈઝ તરીકે ઓળખાતા પ્રતિષ્ઠિત રેમન મેગ્સેસે એવોર્ડમાં ભારતે ઇતિહાસ રચ્યો છે. પ્રથમ વખત, આ સન્માન કોઈ વ્યક્તિને નહીં, પરંતુ એક ભારતીય સામાજિક સંસ્થા ‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’ (Educate Girls)ને એનાયત કરવામાં આવ્યું છે. આ સંસ્થા ગ્રામીણ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં લાખો દીકરીઓ માટે શિક્ષણની જ્યોત પ્રગટાવવાનું ભગીરથ કાર્ય કરી રહી છે, જેની વૈશ્વિક સ્તરે નોંધ લેવાઈ છે.
ચાલીથી લંડન અને પછી ગામડાઓ સુધી: સફીના હુસૈનની સફર
‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’ની આ સફળતાનો શ્રેય તેના સ્થાપક સફીના હુસૈનને જાય છે. દિલ્હીની એક ચાલીમાં જન્મેલા સફીનાનું બાળપણ સંઘર્ષમય રહ્યું. આર્થિક તંગીને કારણે તેઓ ત્રણ વર્ષ શાળાએ જઈ શક્યા નહોતા અને તેમના પર બાળલગ્નનું પણ દબાણ હતું. જોકે, તેમના કાકીના સાથથી તેમણે અભ્યાસ ચાલુ રાખ્યો અને લંડન સ્કૂલ ઓફ ઈકોનોમિક્સ જેવી વિશ્વવિખ્યાત સંસ્થા સુધી પહોંચ્યા. વિદેશમાં ઉજળી કારકિર્દી છોડીને તેમણે પોતાના દેશની દીકરીઓ માટે કામ કરવાનો નિર્ણય કર્યો અને વર્ષ ૨૦૦૭માં ‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’ની સ્થાપના કરી. “બેટી હી તો હૈ, ઇતના પૈસા ક્યું ખર્ચના” જેવા મહેણાં સાંભળીને મોટા થયેલા સફીનાએ લાખો દીકરીઓના જીવન બદલવાનું બીડું ઝડપ્યું.
શું કામ કરે છે ‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’?
આ સંસ્થા માત્ર દીકરીઓને શાળામાં દાખલ નથી કરાવતી, પરંતુ તેઓ શિક્ષણ પૂર્ણ કરે અને આત્મનિર્ભર બને તે માટે પણ કામ કરે છે.
- શાળા પ્રવેશ: રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તરપ્રદેશ અને બિહાર જેવા રાજ્યોમાં અત્યાર સુધીમાં ૪ લાખથી વધુ દીકરીઓને શાળામાં પ્રવેશ અપાવ્યો છે.
- વૈકલ્પિક શિક્ષણ: ‘જ્ઞાન કા પિટારા’ જેવા પ્રોજેક્ટ હેઠળ ૨.૬૦ લાખ બાળકોને પાયાનું શિક્ષણ આપ્યું છે.
- સરકારી ભાગીદારી: મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ઉત્તરપ્રદેશની રાજ્ય સરકારો સાથે મળીને કામ કરે છે.
- સામાજિક જાગૃતિ: બાળલગ્ન જેવા સામાજિક દૂષણો સામે જાગૃતિ લાવીને હજારો દીકરીઓના જીવન બચાવ્યા છે.
આ સંસ્થાના કાર્યને ‘યુનિસેફ’, ‘બેન્ક ઓફ અમેરિકા’ અને ‘અઝીમ પ્રેમજી ફાઉન્ડેશન’ જેવી વૈશ્વિક સંસ્થાઓનું પણ સમર્થન પ્રાપ્ત છે.
‘ડેવલપમેન્ટ ઇમ્પેક્ટ બોન્ડ’: શિક્ષણમાં એક ક્રાંતિ
સફીના હુસૈને ભારતમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે ‘ડેવલપમેન્ટ ઇમ્પેક્ટ બોન્ડ’ (DIB) જેવો ક્રાંતિકારી વિચાર અમલમાં મૂક્યો. આ એક ‘પરિણામ-આધારિત’ ફંડિંગ મોડલ છે, જેમાં રોકાણકારોને ત્યારે જ વળતર મળે છે જ્યારે સંસ્થા પોતાના નિર્ધારિત શૈક્ષણિક લક્ષ્યો પૂરા કરે. આ મોડલની સફળતાએ વૈશ્વિક સ્તરે સૌનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે.
કોણ છે સફીના હુસૈન?
સફીના હુસૈન જાણીતા ફિલ્મ નિર્દેશક હંસલ મહેતાના જીવનસાથી પણ છે. તેમને મેગ્સેસે એવોર્ડ પહેલા પણ કતાર અને અન્ય દેશોના પ્રતિષ્ઠિત સન્માનો મળી ચૂક્યા છે. ‘એજ્યુકેટ ગર્લ્સ’ને મળેલું આ સન્માન એ લાખો દીકરીઓ અને તેમના માટે કામ કરતા હજારો કાર્યકર્તાઓના અથાગ પરિશ્રમનું પરિણામ છે.
 |  |  |  |
