નવજીવન ન્યૂઝ.ડેસ્કઃ રાજધાની દિલ્હી સહિત દેશભરમાં તીવ્ર ગરમીનો માહોલ ચાલુ છે. મે મહિનાની શરૂઆત ભારે વરસાદથી થઈ હોવા છતાં, તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશને કારણે દિવસના તાપમાનમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. એપ્રિલ દરમિયાન ગરમીએ અનેક રેકોર્ડ પણ બનાવ્યા. હવામાન વિભાગ સતત હીટવેવ ચેતવણીઓ જારી કરી રહ્યું છે. આ ઘટના ફક્ત ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી પરંતુ વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં જોવા મળી રહી છે. હવામાન પેટર્નમાં આ ફેરફાર પાછળનું કારણ ‘સુપર અલ નીનો’ છે. વિશ્વભરના હવામાન નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે આ વર્ષના અંતમાં એક શક્તિશાળી અલ નીનો હવામાન પેટર્ન ઉભરી શકે છે, જે સંભવતઃ છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં જોવા મળેલી સૌથી મજબૂત અલ નીનો ઘટનાઓમાંની એક બની શકે છે.
સુપર અલ નીનો માટે વૈશ્વિક ચેતવણી
નેશનલ ઓસેનિક એન્ડ એટમોસ્ફેરિક એડમિનિસ્ટ્રેશન (NOAA) જણાવે છે કે મે અને જુલાઈ વચ્ચે અલ નીનો થવાની સંભાવના લગભગ 60% છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રની હવામાન અને આબોહવા એજન્સીએ તાજેતરમાં જ સંકેત આપ્યો હતો કે મે અને જુલાઈ વચ્ચે કોઈપણ સમયે અલ નીનો સ્થિતિ ઉભરી શકે છે. દરમિયાન, વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) એ નોંધ્યું છે કે શરૂઆતના સંકેતો સૂચવે છે કે આ ઘટના ખૂબ તીવ્ર હોઈ શકે છે – એટલી હદે કે કેટલાક નિરીક્ષકો પહેલાથી જ આ તોળાઈ રહેલી ઘટનાને ‘સુપર અલ નીનો’ તરીકે ઓળખાવી રહ્યા છે. આ હવામાન પેટર્નની ભારત જેવા એશિયન દેશો પર સૌથી નોંધપાત્ર અસર થવાની ધારણા છે.
સુપર અલ નીનો શું છે?
સુપર અલ નીનો એ અલ નીનો ઘટનાનું એક અપવાદરૂપે શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે, જે ત્યારે થાય છે જ્યારે મધ્ય અને પૂર્વીય પેસિફિક મહાસાગરમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય સ્તરથી 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ વધે છે. તે એક દુર્લભ આબોહવાની ઘટના છે જે સમગ્ર વિશ્વમાં હવામાન પેટર્નમાં વિક્ષેપકારક ફેરફારોનું કારણ બને છે. આવી પરિસ્થિતિઓ દર થોડા દાયકામાં ફક્ત એક જ વાર જોવા મળે છે. આ વર્ષે વિકસિત થવાની ધારણા કરાયેલ સુપર અલ નીનો ઘટના લગભગ 30 વર્ષમાં તેના પ્રકારની પ્રથમ ઘટના હશે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સમુદ્ર પર ફૂંકાતા વેપાર પવનો નોંધપાત્ર રીતે નબળા પડે છે અથવા દિશા વિરુદ્ધ કરે છે, જેના કારણે ગરમ પાણી સમગ્ર પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ફેલાઈ જાય છે. સુપર અલ નીનો ઘટનાઓ અગાઉ 1982-83, 1997-98 અને 2015-16 માં નોંધાઈ હતી. વૈજ્ઞાનિકોએ 2026 માં પણ આ ઘટના થવાની શક્યતા દર્શાવી છે. ભારતમાં, આ ઘટના ચોમાસાને નબળી પાડે છે, જેના પરિણામે વરસાદ ઓછો થાય છે અને ગંભીર દુષ્કાળની શક્યતા વધે છે. આ કૃષિ ઉત્પાદનને અસર કરે છે અને ફુગાવો વધારી શકે છે.
ભારત પર શું અસર પડશે?
ભારત હવામાન વિભાગ (IMD) એ તેની આગાહી જારી કરતા જણાવ્યું હતું કે મે દરમિયાન, હિમાલયની તળેટીના ભાગો, પૂર્વીય દરિયાકાંઠાના રાજ્યો, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં સામાન્ય કરતાં વધુ ગરમીના દિવસોનો અનુભવ થવાની સંભાવના છે. હવામાન વિભાગે એ પણ નોંધ્યું છે કે મે દરમિયાન દેશભરમાં સરેરાશ વરસાદ સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની ધારણા છે, કારણ કે આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ પર દક્ષિણપશ્ચિમ ચોમાસાનું આગમન 14-16 મે ની આસપાસ થવાની ધારણા છે.
IMD ના ડિરેક્ટર જનરલ મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ જણાવ્યું હતું કે, “મે 2026 દરમિયાન, દેશના ઘણા ભાગોમાં લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધુ રહેવાની આગાહી છે.” તેમણે ઉમેર્યું કે ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતના ઘણા પ્રદેશો – તેમજ મધ્ય ભારતના ભાગો, દ્વીપકલ્પીય ભારતને અડીને આવેલા વિસ્તારો અને ઉત્તરપૂર્વ ભારતના દક્ષિણ ભાગોમાં – લઘુત્તમ તાપમાન સામાન્યથી નીચે અથવા સામાન્ય સ્તરની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે.
 |  |  |  |
