CeC on Gyanesh Kumar issue: ચૂંટણી પંચના કામકાજને લઈને અખબારમાં જે રિપોર્ટ આવી છે, તેના પર હવે દેશભરમાં માહોલ બગડ્યો છે. વિપક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના સામે હુમલાઓ સતત થઈ રહ્યા છે. આ વચ્ચે જાણકારી મળી રહી છે કે, મુખ્ય ચૂંટણી પંચના પ્રમુખ પદ પરથી હટાવવા વિપક્ષ મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જ્ઞાનેશ કુમારના સામે એપ્રીલમાં વિપક્ષે મહાભિયોગની નોટિસ આપી હતી. લોકસભામાં આ પ્રસ્તાવ ખારીજ થઈ ગયો હતો. જ્યારે રાજ્યસભામાં હજુ સુધી ચાલી રહ્યો છે.
ચૂંટણી પંચના કામકાજને લઈને સામે આવેલા અહેવાલ બાદ વિવાદ વધુ વકર્યો છે. વિપક્ષ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર સામે મહાભિયોગ પ્રસ્તાવ લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યો હોવાની માહિતી સામે આવી છે. જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવાની પ્રક્રિયા અનેક તબક્કામાં પૂર્ણ થાય છે. શરૂઆતમાં લોકસભાના ઓછામાં ઓછા 100 સાંસદો અથવા રાજ્યસભાના 50 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી હોય છે. જ્ઞાનેશ કુમાર સામે એપ્રિલમાં પણ વિપક્ષ દ્વારા મહાભિયોગની નોટિસ આપવામાં આવી હતી. લોકસભામાં આ પ્રસ્તાવ ફગાવી દેવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે રાજ્યસભામાં તે હજુ પેન્ડિંગ હોવાનું જણાવાયું છે.
હવે ચૂંટણી પંચના કામકાજ અંગે સામે આવેલા નવા અહેવાલ બાદ જ્ઞાનેશ કુમાર ફરી વિપક્ષના નિશાના પર આવ્યા છે. વિપક્ષ તેમને પદ પરથી હટાવવાની માંગ કરી રહ્યો છે. જોકે, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરને પદ પરથી હટાવવાની પ્રક્રિયા સરળ નથી અને તેમને મહાભિયોગ દ્વારા જ પદ પરથી હટાવી શકાય છે. જ્ઞાનેશ કુમાર સામે મહાભિયોગ લાવવાની પહેલ કોંગ્રેસ દ્વારા કરવામાં આવી રહી હોવાનું જણાવાયું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કોંગ્રેસની પહેલ પર INDIA બ્લોકના પક્ષોમાં આ મુદ્દે સહમતિ બની છે અને નોટિસ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. કોંગ્રેસ સાથે જોડાયેલા સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ આગામી અઠવાડિયે મહાભિયોગ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપવામાં આવી શકે છે. નવા નોટિસમાં તાજેતરના ઘટનાક્રમ અને નવા ખુલાસાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે.
24 એપ્રિલે વિપક્ષ તરફથી રાજ્યસભામાં પણ આ પ્રકારની નોટિસ આપવામાં આવી હતી. આ નોટિસ પર 73 સાંસદોના હસ્તાક્ષર હતા. જોકે, બાદમાં હસ્તાક્ષર કરનારા સાત સાંસદોએ પક્ષ બદલી લીધો હોવાનું જણાવાયું છે. તેથી વિપક્ષ હવે નવા સिरेથી સમર્થન એકત્ર કરીને સુધારેલી નોટિસ લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યો છે. કોંગ્રેસ કાર્યસમિતિની બેઠકમાં વિપક્ષી નેતાઓના હસ્તાક્ષર બાદ મહાભિયોગની નોટિસ આપવામાં આવે તેવી તૈયારી છે. નોટિસ આપવા માટે સંસદનું સત્ર ચાલુ હોવું જરૂરી નથી. નોટિસ માટે 50 સાંસદોના હસ્તાક્ષર જરૂરી હોય છે. કોંગ્રેસ આગામી બે અઠવાડિયામાં મહાભિયોગની નોટિસ આપી શકે છે.
મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC)ને હટાવવાની પ્રક્રિયા અનેક તબક્કામાં થાય છે. શરૂઆતમાં લોકસભાના ઓછામાં ઓછા 100 અથવા રાજ્યસભાના 50 સાંસદોનું સમર્થન જરૂરી હોય છે. ત્યારબાદ આરોપોની તપાસ માટે ત્રણ સભ્યોની સમિતિ બનાવવામાં આવે છે. તેમાં સુપ્રીમ કોર્ટના એક ન્યાયાધીશ, કોઈ હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ અને એક કાયદા નિષ્ણાતનો સમાવેશ થાય છે. સમિતિ પોતાની તપાસનો અહેવાલ લોકસભાના સ્પીકર અથવા રાજ્યસભાના ચેરમેનને સોંપે છે. જો તપાસમાં આરોપો સાચા હોવાનું સામે આવે તો સંસદમાં પ્રસ્તાવ પર મતદાન થાય છે. બંને ગૃહોમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતીનું સમર્થન જરૂરી હોય છે. સંસદની મંજૂરી બાદ પ્રસ્તાવ રાષ્ટ્રપતિ પાસે મોકલવામાં આવે છે અને અંતિમ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ CECને પદ પરથી હટાવી શકાય છે.
ચૂંટણી પંચના કામકાજને લઈને સામે આવેલા અહેવાલથી વિપક્ષને મોટો મુદ્દો મળ્યો હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ મામલો એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે રાજકીય પક્ષો ઉત્તર પ્રદેશ, પંજાબ, ઉત્તરાખંડ, ગોવા અને અન્ય રાજ્યોમાં યોજાનારી વિધાનસભા ચૂંટણીઓની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે. આ રાજ્યોમાં આશરે પાંચ મહિના બાદ ચૂંટણી યોજાવાની છે. સમગ્ર વિવાદમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરો વચ્ચે SIRને લઈને મતભેદ હોવાના અહેવાલને મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો અને આદેશો અંગે ઔપચારિક વાંધા નોંધાવ્યા હતા. બંને ચૂંટણી કમિશનરોએ મતદાર યાદીમાં નવા નામ ઉમેરવા, નામ હટાવવા અને પુનઃસ્થાપિત કરવા, Form-6માં ફેરફાર તથા મતદાર ડેટાના સંચાલન અંગે પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. કેટલાક નિર્ણયો અંગે અન્ય બે ચૂંટણી કમિશનરોને તેની જાણકારી પણ ન હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો.
આ ખુલાસાઓ બાદ કેટલાક રાજ્યોના નેતાઓએ પોતાના રાજ્યોમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની માંગ શરૂ કરી છે. મહારાષ્ટ્રના નેતા ઉદ્ધવ ઠાકરે, બિહારના RJD નેતા તેજસ્વી યાદવ, તમિલનાડુના મુખ્યમંત્રી એમ.કે. સ્ટાલિન અને પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ પોતાના રાજ્યોમાં યોજાયેલી ચૂંટણી રદ કરીને ફરીથી ચૂંટણી કરાવવાની માંગ ઉઠાવી હોવાનું જણાવાયું છે. ઉદ્ધવ ઠાકરેએ ચૂંટણી EVMને બદલે બેલેટ પેપરથી કરાવવાની માંગ કરી છે.
ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કહ્યું હોવાનું જણાવાયું છે કે અત્યાર સુધી વિપક્ષ આ પ્રકારની વાતો કરતો હતો, પરંતુ હવે આવી બાબતો ચૂંટણી કમિશનરો તરફથી જ સામે આવી રહી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ચૂંટણી કમિશનરોએ કેબિનેટ સચિવને પત્ર લખ્યો છે, જે ગંભીર બાબત છે. મમતા બેનર્જીએ પણ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અંગે સવાલ ઉઠાવતા તેમને પદ પર રહેવાનો અધિકાર ન હોવાનો દાવો કર્યો છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં SIRની સૌથી વધુ અસર જોવા મળી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે અને મોટી સંખ્યામાં મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે. મમતા બેનર્જીનું માનવું છે કે તેની અસર ચૂંટણી પરિણામો પર પડી છે. આમ આદમી પાર્ટીના નેતા અને દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલે પણ દિલ્હીમાં ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની માંગ કરી છે.
કોંગ્રેસ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને અન્ય ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક પ્રક્રિયાનો પણ વિરોધ કરતી રહી છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે નિમણૂક કરનારી સમિતિમાં સરકારનું બહુમતી પ્રતિનિધિત્વ રહે છે. પક્ષની માંગ છે કે આ સમિતિમાં વડાપ્રધાન અને વિપક્ષના નેતા ઉપરાંત સુપ્રીમ કોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશને પણ સામેલ કરવામાં આવે. કોંગ્રેસ આ મુદ્દે INDIA ગઠબંધનના પક્ષોના સંપર્કમાં હોવાનું જણાવાયું છે. પાર્ટીએ પોતાની રણનીતિ નક્કી કરવા માટે કાર્યસમિતિની બેઠક પણ બોલાવી છે. સમાજવાદી પાર્ટીએ પણ આ વિવાદને ઉત્તર પ્રદેશની ચૂંટણી સાથે જોડ્યો છે. પક્ષનો આરોપ છે કે SIRના માધ્યમથી તેના સમર્થક મતદારોનાં નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવવામાં આવ્યા છે. અખિલેશ યાદવના જણાવ્યા મુજબ, તેમની પાર્ટીએ નામ હટાવવાના વિરોધમાં ચૂંટણી પંચ સમક્ષ પુરાવા રજૂ કર્યા હતા, પરંતુ પંચે કોઈ સુનાવણી કરી નહોતી. અખિલેશ યાદવે વર્તમાન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના નેતૃત્વમાં આગળ કોઈ ચૂંટણી ન યોજવાની માંગ કરી છે. આ સમગ્ર મુદ્દે વિપક્ષ ચૂંટણી પંચ અને ચૂંટણી કમિશનરો સાથે જોડાયેલા મામલે આગળ પણ પોતાની માંગ ઉઠાવશે તેવું જણાવાયું છે. જોકે, આ મુદ્દે એવો સવાલ પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે જો આ જ ચૂંટણી કમિશનરોની દેખરેખ હેઠળ કેરળમાં કોંગ્રેસની સરકાર બની અને તમિલનાડુમાં TVKને સફળતા મળી, તો શું તે રાજ્યોમાં પણ ફરીથી ચૂંટણી યોજવાની માંગ કરવામાં આવશે?
 |  |  |  |
