નવજીવન ન્યૂઝ. નવી દિલ્હીઃ દિલ્હી હાઈકોર્ટે હેટ સ્પીચ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. કોર્ટે કહ્યું કે ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ, રાજકીય અને ધાર્મિક નેતાઓ દ્વારા ખાસ કરીને ધર્મ, જાતિ, ક્ષેત્ર અથવા વંશીયતાના આધારે આપવામાં આવતી હેટ સ્પીચ ભાઈચારાની ભાવનાની વિરુદ્ધ છે. તેઓ બંધારણીય સિદ્ધાંતોને ‘બુલડોઝ’ કરે છે. ભારતીય બંધારણ હેઠળ આપવામાં આવેલ સમાનતા, સ્વતંત્રતા અને જીવવાના અધિકારનું પણ ઉલ્લંઘન કરે છે. આ બંધારણ હેઠળ નિર્ધારિત મૂળભૂત ફરજોનું ઘોર અપમાન છે, તેથી કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો તરફથી કડક પગલાંની જરૂર છે. કેન્દ્રીય મંત્રી અનુરાગ ઠાકુર અને સાંસદ પ્રવેશ વર્મા પર દ્વેષપૂર્ણ ભાષણનો આરોપ લાગ્યો હતો. દિલ્હી હાઈકોર્ટે CPM નેતા બ્રિન્દા કરાતની તેમની વિરુદ્ધ FIR નોંધવાની અરજીને ફગાવી દીધી છે.
પોતાના ચુકાદામાં જસ્ટિસ ચંદ્રધારી સિંહે કહ્યું કે જે વ્યક્તિઓ લોકોના નેતા છે અને ઉચ્ચ હોદ્દા પર બિરાજમાન છે, તેમણે સંપૂર્ણ ઈમાનદારી અને જવાબદારી સાથે વ્યવહાર કરવો જોઈએ. ભારત જેવી લોકશાહીમાં ચૂંટાયેલા નેતાઓ માત્ર તેમના મતવિસ્તારના મતદારો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર સમાજ/રાષ્ટ્ર પ્રત્યે અને છેવટે બંધારણ પ્રત્યે પણ તેમની જવાબદારી નિભાવે છે. આ લોકો સામાન્ય લોકો માટે રોલ મોડલ છે. આમ, સમુદાયો વચ્ચે તિરાડ ઊભી કરે, તણાવ પેદા કરે અને સામાજિક માળખાને અસર કરે તેવા કૃત્યો અથવા ભાષણોમાં સામેલ થવું નેતાઓ માટે યોગ્ય નથી.
તેમણે કહ્યું કે દ્વેષયુક્ત ભાષણ ચોક્કસ સમુદાયોના સભ્યો સામે હિંસા અને રોષની લાગણીઓને ઉશ્કેરે છે, જેનાથી તે સમુદાયોના સભ્યોમાં ભય અને અસુરક્ષાની ભાવના પેદા થાય છે. દ્વેષપૂર્ણ ભાષણ લગભગ હંમેશા સમુદાય તરફ લક્ષિત હોય છે જેથી તેમના માનસ પર મનોવૈજ્ઞાનિક અસર થાય, ભય પેદા થાય. દ્વેષપૂર્ણ ભાષણ એ લક્ષિત સમુદાય સામે હુમલાનો પ્રારંભિક બિંદુ છે જે ભેદભાવથી લઈને બહિષ્કાર, દેશનિકાલ અને નરસંહાર સુધીનો છે.
કાશ્મીર ખીણમાંથી કાશ્મીરી પંડિતોના હિજરતનું ઉદાહરણ આપતાં કોર્ટે કહ્યું કે આ પ્રથા કોઈ ચોક્કસ ધર્મ અથવા સમુદાય સુધી મર્યાદિત નથી, વિવિધ ભાગોમાં વસ્તીવિષયક રચનાના આધારે ચોક્કસ સમુદાયના લોકો વિરુદ્ધ દ્વેષપૂર્ણ ભાષણના ઉદાહરણો છે. આવા નફરત/ઉશ્કેરણીજનક ભાષણોને પગલે વસ્તીવિષયક પરિવર્તન, કાશ્મીર ખીણમાંથી કાશ્મીરી પંડિતોની હિજરત એ મુખ્ય ઉદાહરણ છે.
કોર્ટે કહ્યું કે ભારતીય બંધારણની કલમ 19 વાજબી નિયંત્રણો સાથે વાણી અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતાની જોગવાઈ કરે છે, તે સંપૂર્ણ અધિકાર નથી. દ્વેષપૂર્ણ ભાષણ માત્ર બદનક્ષીનું કારણ નથી, પરંતુ આ દેશના ધર્મના ચોક્કસ સંપ્રદાય વિરુદ્ધ અપરાધને પણ ઉશ્કેરે છે. શિક્ષાત્મક કાયદો અપ્રિય ભાષણના જોખમને રોકવા માટે પર્યાપ્ત પગલાં પૂરા પાડે છે. એક્ઝિક્યુટિવની સાથે સિવિલ સોસાયટીએ પહેલેથી જ અસ્તિત્વમાં રહેલી કાનૂની વ્યવસ્થાને લાગુ કરવામાં તેની ભૂમિકા ભજવવી પડશે. તમામ સ્તરે “અપ્રિય ભાષણ” પર અસરકારક નિયંત્રણની જરૂર છે. તમામ કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓએ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ કે હાલના કાયદાને ડેડ લેટર ન બનાવી દેવામાં આવે.
2020માં કથિત રીતે દ્વેષપૂર્ણ ભાષણ આપવા બદલ ભાજપના નેતાઓ અનુરાગ ઠાકુર અને પરવેશ વર્મા વિરુદ્ધ સીપીએમ નેતા બ્રિન્દા કરાત અને રાજકારણી કેએમ તિવારીએ દાખલ કરેલી અરજીને કોર્ટે ફગાવી દીધા પછી કોર્ટે આ ટિપ્પણી કરી હતી. નિર્ણયની શરૂઆત કરતા, હાઈકોર્ટે ભગવદ ગીતાનો શ્લોક કહ્યો – નેતા ગમે તે કામ કરે, સામાન્ય માણસ તેના પગલે ચાલે છે; અને તે તેના કાર્યો દ્વારા જે પણ ધોરણ નક્કી કરે છે, તે તેના વિષયો દ્વારા અનુસરવામાં આવે છે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે મહાન શક્તિ સાથે મોટી જવાબદારીઓ આવે છે.
 |
 |
 |
સાર્થક પ્રકાશન દ્વારા પ્રકાશિત પ્રશાંત દયાળનાં ત્રણ યાદગાર પુસ્તકો
૧. લતીફઃ દારૂબંધીનું અર્થકારણ, કોમવાદનું રાજકારણ (કિંમતઃ રૂ.૧૧૦)
૨. જીવતી વારતા (કિંમત રૂ.૧૫૦)
૩. ૨૦૦૨ : રમખાણોનું અધૂરું સત્ય (કિંમત રૂ. ૧૫૦)
પુસ્તકો મેળવવાનું સ્થળઃ બુકશૅલ્ફ, સ્વસ્તિક ચાર રસ્તા, અમદાવાદ
98252 90796 પર ફોન કે વૉટ્સએપ મેસેજ કરીને પણ પુસ્તકો ઘરેબેઠાં મેળવી શકાય છે.
 |  |  |  |
