નવજીવન ન્યૂઝ. જયપુરઃ કોંગ્રેસમાં પ્રમુખ પદની ચૂંટણીને લઈને રાજકીય ગરમાવો શરૂ જ થયો હતો ત્યાં તો રાજસ્થાનમાં પક્ષમાં નવો આંતરિક ડ્રામા શરૂ થઈ ગયો. રાજસ્થાનના મુખ્યમંત્રી અશોક ગેહલોતે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ પદ માટે ચૂંટણી લડવાની જાહેરાત કર્યા બાદ જ સચિન પાયલટને આ પદ મળવાની આશા હતી. જોકે ગેહલોત તરફી ધારાસભ્યોએ તેમને નેતા તરીકે સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને તેમના રાજીનામા સાથે સ્પીકરનો સંપર્ક કર્યો હતો.
આવી સ્થિતિમાં દરેક જગ્યાએ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે કે રાજસ્થાનમાં શું ચાલી રહ્યું છે? ગેહલોત તરફી ધારાસભ્યો સ્પીકરને તેમના રાજીનામા સુપરત કરે તેની શું અસર થશે? શું રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ સરકારને કોઈ ખતરો છે? આ સિવાય જો સચિન પાયલટને અલગ કરવામાં આવે છે તો તેના આગળના વિકલ્પો શું હશે? હાલ રાજસ્થાનના સીએમ પદને લઈને કોંગ્રેસમાં વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. રાહુલ ગાંધીના એક વ્યક્તિ, એક પદના સિદ્ધાંતનો ઉલ્લેખ કરતા સચિન પાયલોટે મુખ્યમંત્રી પદ માટે દાવો કર્યો છે. ગેહલોત જૂથે પાયલોટને રોકવાના પ્રયાસો શરૂ કર્યા છે. ગેહલોત તરફી ધારાસભ્યોએ કહ્યું છે કે અશોક ગેહલોત જ મુખ્યમંત્રી બનશે, જો તેઓ આ પદ પર નહીં રહે તો સરકાર જોખમમાં આવી જશે. પાર્ટીની બેઠકમાં એવી માંગ કરવામાં આવી છે કે 2020માં 18 બળવાખોર ધારાસભ્યોમાંથી કોઈને પણ મુખ્યમંત્રી બનાવવામાં ન આવે.
રાજસ્થાનમાં હાલમાં 200 વિધાનસભા બેઠકો છે અને એક પણ બેઠક ખાલી નથી. એટલે કે રાજ્યમાં બહુમતનો આંકડો 101 ધારાસભ્યોનો છે. કોંગ્રેસના સૌથી વધુ 108 ધારાસભ્યો છે. આ પછી ભાજપના 71 ધારાસભ્યો છે. આ પછી 13 ધારાસભ્યો અપક્ષ છે. કોંગ્રેસને આમાંથી મોટા ભાગનું સમર્થન છે. રાષ્ટ્રીય લોકતાંત્રિક પાર્ટી (RLPA) પાસે 3 ધારાસભ્યો છે. ટ્રાઈબલ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા અને કોમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા-માર્કસિસ્ટ (સીપીઆઈ-એમ) પાસે 2-2 ધારાસભ્યો છે. રાષ્ટ્રીય લોકદળ પાસે 1 ધારાસભ્ય છે. ધારાસભ્યએ વિધાનસભામાંથી તેમનું સભ્યપદ છોડવા માટે ચોક્કસ પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડે છે. બંધારણના અનુચ્છેદ 190(3)(b) હેઠળ જો કોઈ ધારાસભ્ય પોતાની સીટ છોડવા માંગે છે, તો તે સ્પીકરને પત્ર લખીને રાજીનામું આપી શકે છે. જોકે આ પ્રક્રિયા ત્યારે જ પૂર્ણ થશે જ્યારે વિધાનસભાના અધ્યક્ષ રાજીનામું સ્વીકારશે.
એવી પણ શક્યતા છે કે સ્પીકર ધારાસભ્યોના રાજીનામાનો સ્વીકાર નહીં કરે. તેઓ રાજીનામું સ્વીકારવાનો ઇનકાર પણ કરી શકે છે જ્યાં સુધી સ્પીકર સંતુષ્ટ ન થાય કે ધારાસભ્યોએ કોઈપણ દબાણ વિના તેમની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી રાજીનામું આપ્યું છે. માનવામાં આવે છે કે ગેહલોત જૂથ હાલમાં આ યુક્તિ અપનાવી રહ્યું છે. સીપી જોશી સ્પીકરની ખુરશી પર છે, જે ગેહલોત જૂથમાંથી સીએમ પદના સૌથી મોટા દાવેદાર છે. આવી સ્થિતિમાં ગેહલોત જૂથ હાઈકમાન્ડને પોતાના સીએમ જાળવી રાખવા અને પાયલોટને આ પદ પર ન આવવા દેવાનો સંદેશો આપે તેવી શક્યતા છે.
આ સમગ્ર રમતમાં ભાજપ મોટો અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. આ સમગ્ર રમત વચ્ચે જો ભાજપ વિધાનસભામાં કોંગ્રેસ સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ રજૂ કરે છે અને બહુમત પરીક્ષણની માંગણી કરે છે તો ગેહલોત સરકારની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. આ સ્થિતિમાં કોંગ્રેસે બહુમતી સાબિત કરવી પડશે. જોકે અહીંથી આગળની રમત સચિન પાયલટની રાજકીય પકડ પર નિર્ભર રહેશે. જો પાયલોટ કોંગ્રેસના બે તૃતીયાંશ ધારાસભ્યોને તોડી નાખે અને ભાજપને સમર્થન આપે, તો તે પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાનો ભોગ બન્યા વિના તેમની વિધાનસભા બચાવી શકે છે. જો પાયલોટ આના કરતાં પણ ઓછા ધારાસભ્યોને તોડે છે અને તેના સમર્થકો ધારાસભ્યો (લગભગ 20-30 ધારાસભ્યો) ને પણ રાજીનામું આપે છે, તો કોંગ્રેસ પાસે 78-88 બેઠકો રહી જશે અને તે લઘુમતીમાં આવી જશે. આ સ્થિતિમાં ભાજપ (71 ધારાસભ્યો) અપક્ષો અને અન્ય પક્ષો સાથે બહુમતી સાથે સરકાર બનાવવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આ સ્થિતિમાં સરકાર ન બની શકે અને બંને પક્ષો લઘુમતીમાં રહે તો રાજ્યપાલ વિધાનસભા ભંગ કરી શકે છે અને રાષ્ટ્રપતિ શાસનની અપીલ કરી શકે છે. આગામી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં ભાજપ અને કોંગ્રેસ બંને નવેસરથી ચૂંટણી લડશે.
 |  |  |  |
