“વિવિધતામાં એકતા” એ ભારતની ઓળખ છે અને તે તહેવારોની ઉજવણીમાં પણ દેખાય છે. રક્ષાબંધન, જે શ્રાવણી પૂર્ણિમાના દિવસે આવે છે, તે સમગ્ર ભારતમાં અલગ-અલગ નામો અને પરંપરાઓ સાથે ઉજવવામાં આવે છે.
ભારતના વિવિધ રાજ્યોમાં રક્ષાબંધન કેવી રીતે મનાવવામાં આવે છે?
નારિયેળ પૂનમ (મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, ગુજરાત): પશ્ચિમ ભારતના દરિયાકાંઠાના રાજ્યોમાં, આ દિવસ ‘નારિયેળ પૂનમ’ તરીકે ઓળખાય છે. અહીં માછીમાર સમુદાય સમુદ્ર દેવતા વરુણની પૂજા કરે છે. તેઓ સમુદ્રમાં નારિયેળ અર્પણ કરીને સારી માછીમારીની મોસમ અને પોતાની સુરક્ષા માટે પ્રાર્થના કરે છે.
લૂંબા રાખડી (રાજસ્થાન): રાજસ્થાનના મારવાડી સમાજમાં રક્ષાબંધનની પરંપરા ખૂબ જ ખાસ છે. અહીં બહેનો માત્ર ભાઈને જ નહીં, પરંતુ પોતાની ભાભીને પણ એક ખાસ પ્રકારની રાખડી બાંધે છે, જેને ‘લૂંબા રાખડી’ કહેવાય છે. આ રાખડી ભાભીની બંગડી પર બાંધવામાં આવે છે, જે દંપતીના સુખી અને સલામત જીવનની કામનાનું પ્રતીક છે.
કજરી પૂર્ણિમા (મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ): આ રાજ્યોમાં રક્ષાબંધન ‘કજરી પૂર્ણિમા’ તરીકે ઉજવાય છે. આ તહેવાર ખેડૂતો માટે ખૂબ મહત્વનો છે. સ્ત્રીઓ જવના છોડને માથા પર મૂકીને નજીકના તળાવ કે નદી પર લઈ જાય છે અને સારા પાક તથા પુત્રના દીર્ઘાયુ માટે પૂજા કરે છે.
અવનિ અવિત્તમ / જનોઈ પૂર્ણિમા (દક્ષિણ અને ઉત્તર ભારત): બ્રાહ્મણ સમુદાયમાં આ દિવસનું આધ્યાત્મિક મહત્વ છે. આ દિવસે તેઓ જૂની જનોઈ (પવિત્ર દોરો) બદલીને નવી ધારણ કરે છે અને વેદ મંત્રોના જાપ સાથે પોતાના જ્ઞાન અને સંસ્કારોને શુદ્ધ કરે છે.
આમ, એક જ તહેવાર ભારતના દરેક ખૂણે અલગ-અલગ ભાવનાઓ અને પરંપરાઓ સાથે ઉજવાય છે.
 |  |  |  |
