USA Mid term election, Know all about it: અમેરિકામાં 3 નવેમ્બરે મિડટર્મ ચૂંટણી માટે મતદાન થવાનું છે. આ ચૂંટણી અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમની રિપબ્લિકન પાર્ટી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. આ ચૂંટણીના પરિણામો પરથી નક્કી થશે કે અમેરિકી સંસદના બંને ગૃહો પર રિપબ્લિકન પાર્ટીનું નિયંત્રણ યથાવત રહેશે કે વિપક્ષી ડેમોક્રેટિક પાર્ટી બહુમતી મેળવશે.
અમેરિકામાં દર બે વર્ષે ચૂંટણીઓ કેમ યોજાય છે? આવતીકાલે ‘મિડટર્મ’ (મધ્ય-ગાળાની) ચૂંટણી માટે મતદાન થવાનું છે; ટ્રમ્પ માટે આ એક કસોટી સમાન છે, જેના પર ભારતની પણ ચાંપતી નજર છે.
અમેરિકામાં ૩ નવેમ્બરે મિડટર્મ ચૂંટણીઓ યોજાઈ રહી છે. આ ચૂંટણીઓ નક્કી કરશે કે ધારાસભા (કોંગ્રેસ), રાજ્યપાલ પદો અને સ્થાનિક હોદ્દાઓ પર કોનું નિયંત્રણ રહેશે. સેનેટ અને હાઉસ (પ્રતિનિધિ સભા) બંનેમાં કાંટાની ટક્કર જોવા મળી રહી છે. ચાલો, ચાર મુખ્ય પ્રશ્નો અને તેના જવાબો દ્વારા અમેરિકાની આ મિડટર્મ ચૂંટણીઓને સમજીએ.
અમેરિકામાં આવતીકાલે, ૩ નવેમ્બરે મિડટર્મ ચૂંટણીઓ માટે મતદાન થવાનું છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર માટે આ ચૂંટણીઓ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા, અમેરિકન જનતા નક્કી કરશે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટી ધારાસભાના બંને ગૃહો પર પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખશે કે કેમ. ટ્રમ્પે જીતવા માટે પૂરેપૂરો પ્રયાસ કર્યો છે, તેમ છતાં સર્વેક્ષણો સૂચવે છે કે તેમની પાર્ટી પાછળ ચાલી રહી છે. અહીં કેટલાક પ્રશ્નો ઉદ્ભવે છે: મિડટર્મ ચૂંટણી એટલે શું? લોકો કોને ચૂંટે છે? ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને અમેરિકન રાજકારણ માટે આ ચૂંટણી આટલી મહત્વપૂર્ણ કેમ છે? તેમાં કયા મુખ્ય મુદ્દાઓ દાવ પર લાગેલા છે? અને છેલ્લે, આપણે એ પણ જાણીશું કે ભારત આ ચૂંટણીઓ પર શા માટે આટલી નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે.
અમેરિકામાં મિડટર્મ ચૂંટણી શું છે?
૩ નવેમ્બરે, અમેરિકન નાગરિકો કોંગ્રેસ (અમેરિકી ધારાસભા) ના સભ્યોને ચૂંટશે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આ કાયદા ઘડનારાઓની ચૂંટણી છે. અમેરિકી ધારાસભા બે ગૃહોની બનેલી છે: ‘હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ’ (પ્રતિનિધિ સભા) અને ‘સેનેટ’ — જેની તુલના ભારતીય સંસદના લોકસભા અને રાજ્યસભા સાથે કરી શકાય છે. અમેરિકી ધારાસભા માટે દર બે વર્ષે ચૂંટણીઓ યોજાય છે; જ્યારે આ ચૂંટણીઓ રાષ્ટ્રપતિના ચાર વર્ષના કાર્યકાળની મધ્યમાં આવે છે, ત્યારે તેને “મિડટર્મ” (મધ્ય-ગાળાની) ચૂંટણીઓ કહેવામાં આવે છે.
અમેરિકી ધારાસભાનું મુખ્ય કાર્ય સંઘીય કાયદાઓ (ફેડરલ કાયદાઓ) ઘડવાનું અને પસાર કરવાનું છે — એટલે કે એવા કાયદા જે સમગ્ર દેશમાં લાગુ પડે છે. મિડટર્મ ચૂંટણીના પરિણામો નક્કી કરશે કે કઈ રાજકીય પાર્ટી — ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટી કે વિરોધ પક્ષ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી — કોંગ્રેસ પર નિયંત્રણ મેળવશે. જો ટ્રમ્પની પાર્ટી પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખે છે, તો રાષ્ટ્રપતિ માટે તેમના એજન્ડાને અમલમાં મૂકવાનું સરળ બનશે; તેનાથી વિપરીત, જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી બહુમતી મેળવે છે, તો ટ્રમ્પ માટે તેમના કાયદાઓ પસાર કરાવવા મુશ્કેલ બની જશે. વધુમાં, મધ્યસત્ર ચૂંટણીના પરિણામોને એક પ્રકારના જનમત સંગ્રહ (રેફરેન્ડમ) તરીકે પણ જોવામાં આવે છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકન જનતા રાષ્ટ્રપતિના અત્યાર સુધીના કામકાજથી કેટલી સંતુષ્ટ છે.
મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં કોની પસંદગી કરવામાં આવી રહી છે?
કોંગ્રેસના નીચલા ગૃહ, ‘હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ’ (House of Representatives) ના તમામ ૪૩૫ સભ્યો માટે ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. ભારતમાં લોકસભાના સભ્યનો કાર્યકાળ પાંચ વર્ષનો હોય છે, જ્યારે યુ.એસ. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સભ્યોનો કાર્યકાળ બે વર્ષનો હોય છે. આ ઉપરાંત, સેનેટ (ઉપલું ગૃહ) ની ૧૦૦ બેઠકોમાંથી ૩૫ બેઠકો માટે પણ ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, સેનેટરોનો કાર્યકાળ છ વર્ષનો હોય છે.
મધ્યસત્ર ચૂંટણીની સાથે સાથે, યુ.એસ.ના ઘણા ભાગોમાં મતદારો રાજ્ય સ્તરના અધિકારીઓની પણ પસંદગી કરશે. કેલિફોર્નિયા, ફ્લોરિડા, જ્યોર્જિયા અને મિશિગનમાં ગવર્નર પદ માટેની ચૂંટણીઓ પર ખાસ નજર રહેશે.
ટ્રમ્પ માટે આ ચૂંટણીઓ આટલી મહત્વપૂર્ણ કેમ છે?
ભારતની જેમ જ, યુ.એસ. સરકાર ત્રણ શાખાઓમાં વહેંચાયેલી છે: કોંગ્રેસ, રાષ્ટ્રપતિ પદ (કાર્યકારી શાખા) અને ન્યાયતંત્ર. કાયદા ઘડવાની જવાબદારી કોંગ્રેસની હોય છે, તેથી તેના પર નિયંત્રણ હોવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. હાલમાં, ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીનું હાઉસ અને સેનેટ બંને પર નિયંત્રણ છે, જોકે તેમનું બહુમતીનું અંતર ખૂબ જ ઓછું છે.
હાઉસમાં તેમની પાસે ૨૧૮ બેઠકો છે — જે બહુમતી માટે જરૂરી લઘુત્તમ સંખ્યા છે — અને સાથે એક અપક્ષ સભ્યનું સમર્થન પણ છે. સેનેટમાં તેમની પાસે ૫૩ બેઠકો છે. વિરોધ પક્ષ ડેમોક્રેટ્સને સેનેટ પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ૫૧ બેઠકો જીતવી જરૂરી છે. જો તેઓ ૫૧ બેઠકો મેળવી લે, તો ૫૦-૫૦ની સ્થિતિમાં ઉપરાષ્ટ્રપતિના નિર્ણાયક મત (tie-breaking vote) દ્વારા તેમની હાર થતી અટકાવી શકાશે. જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી કોંગ્રેસ પર નિયંત્રણ મેળવી લે છે, તો તેઓ પોતાના કાયદા રજૂ કરી શકશે અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના નિર્ણયોને અટકાવી શકશે. જો ડેમોક્રેટ્સ કોંગ્રેસના કોઈ એક ગૃહમાં પણ જીત મેળવે છે, તો તેઓ સમિતિઓનો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રની તપાસ કરી શકે છે. આ તપાસમાં ભ્રષ્ટાચારના આરોપો, વ્હાઇટ હાઉસમાં નવા બોલરૂમના નિર્માણને લગતો વિવાદ અને ICE (ઇમિગ્રેશન એન્ડ કસ્ટમ્સ એન્ફોર્સમેન્ટ) એજન્ટોની કામગીરી જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની અંદર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ ‘મહાવિયોગ’ (impeachment) ચલાવવો કે કેમ તે અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ પ્રક્રિયામાં કોંગ્રેસમાં તેમની સામે ઔપચારિક આરોપો મૂકવામાં આવે છે, જે એક પ્રકારની રાજકીય સુનાવણી સમાન હોય છે.
બીજી તરફ, જો રિપબ્લિકન પાર્ટી કોંગ્રેસ પર પોતાનું નિયંત્રણ જાળવી રાખે છે, તો ટ્રમ્પ તેમના કાર્યકાળના બાકીના સમયગાળા દરમિયાન પણ પોતાનો એજન્ડા આગળ વધારવાનું ચાલુ રાખી શકશે.
ભારત શા માટે આ બાબત પર નજર રાખી રહ્યું છે?
વિદેશ બાબતોના નિષ્ણાત વાએલ અવ્વાદે સમાચાર એજન્સી ANIને જણાવ્યું હતું કે, મધ્યસત્ર ચૂંટણીમાં રિપબ્લિકન પાર્ટીની જીત—જેનાથી ટ્રમ્પ પાસે વધુ મજબૂત સત્તા આવશે—તે ભારત પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે. ખાસ કરીને H-1B વિઝા, ટેરિફ (આયાત શુલ્ક) અને કડક ઇમિગ્રેશન નીતિઓના સંદર્ભમાં આ અસર જોવા મળી શકે છે. તેમણે નોંધ્યું કે, જોકે અમેરિકા ‘ક્વોડ’ (Quad) અને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ભારતને એક મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર માને છે, તેમ છતાં ટ્રમ્પની નીતિઓ ઘણીવાર આ ભાગીદારીની ભાવનાથી વિપરીત રહી છે. અવ્વાદના મતે, જો ટ્રમ્પ સંપૂર્ણ સત્તા સાથે સત્તામાં ટકી રહે છે, તો તેઓ વધુ કડક ઇમિગ્રેશન અને વિઝા નિયમો લાગુ કરી શકે છે, જેની ભારત પર નકારાત્મક અસર પડશે. તેમ છતાં, અમેરિકા સામાન્ય રીતે ભારત સાથેના સંબંધો જાળવી રાખવા ઈચ્છે છે, અને ભારત પણ આ ચૂંટણીઓ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે.
 |  |  |  |
